Tabaka – sproszkowany tytoń, wzbogacony kompozycjami aromatyzującymi przeznaczony do zażywania przez nos.
Oczyszcza i udrażnia drogi oddechowe, orzeźwia. W wielu krajach zalecana jest przy zwalczaniu kataru i łagodzeniu wszelkiego rodzaju alergii. Ilość wchłanianej nikotyny podczas zażycia tabaki jest znacznie mniejsza niż przy paleniu papierosów z tego też powodu jej zażywanie jest bezpieczniejsze. Tabaka może służyć jako pomoc przy rzucaniu papierosów, choć lepiej do tego nadają się gumy z nikotyną, z którymi mamy pewność jaką dawkę nikotyny aplikujemy. Często tabaką niewłaściwie nazywane są tytonie do żucia lub ssania (snus).
Historia
Amerykańscy Indianie używali tytoniu na długo przed Europejczykami. Jednakże oni zażywali go przez nos, podczas gdy Europejczycy zwykli tytoń palić.
Podczas swojej drugiej wyprawy do Ameryki (1494-1496), Krzysztof Kolumb zauważył, jak Indianie zażywali ten tajemniczy proszek i postanowił wraz ze swoją załogą zabrać go trochę do Europy.
Najpierw tabaka stała się popularna wśród hiszpańskiej i francuskiej arystokracji. Podczas wygnania, we Francji, tabakę odkrył król Karol II Stuart. Po powrocie do Anglii, przedstawił ją angielskiej arystokracji, co wkrótce doprowadziło do jej popularyzacji.
W 1702 tabaka po raz pierwszy stała się dostępna dla całej populacji. Angielska marynarka wojenna schwytała kilka hiszpańskich statków. Hiszpańscy marynarze zostali “wykupieni” właśnie za tabakę. Wkrótce po powrocie do Anglii, tamtejsi marynarze zaczęli przedstawiać tabakę portom i przybrzeżnym miastom Anglii. Królowa Charlotte, żona króla Jerzego III, była tak zafascynowana tabaką, że wkrótce otrzymała przezwisko “Charlotte Snuffy”.
Również w tym wieku tabaka stała się powszechna wśród wyższych sfer wielu europejskich krajów. Nie mogło wśród nich zabraknąć Polski. Polscy szlachcice byli znani z tego, że lubili jeść, pić i zażywać tabakę.
W Polsce tabaka niewątpliwie odcisnęła swoje piętno, gdyż została zauważona nawet przez naszego słynnego poetę Adama Mickiewicza. W “Panu Tadeuszu” można bowiem znaleźć wiele scen, w których w centrum uwagi jest właśnie tabaka.
W dziewiętnastym wieku produkcja tabaki była większa niż produkcja tytoniu przeznaczonego do palenia i żucia. Praktycznie każdy zażywał tabakę: poeta Alexander Pope, Karol Darwin, książę Wellington, a nawet papież Pius X. Lord Nelson zawsze zaopatrywał się w duże ilości tabaki zanim postawił żagle swoich bojowych statków. Napoleon podobno zużył ponad 3 kilogramy tabaki rocznie. W dodatku, lekarze w tym czasie przepisywali tabakę jako lek na ból głowy, bezsenność, bóle zęba, kaszel i przeziębienie.
W dwudziestym wieku, tabaka została zepchnięta na margines przez papierosy i cygara. Jednak od kilku lat przeżywa swój renesans stając się jedną z najpopularniejszych używek w Europie.
Sposób zażywania
Każdy z nas ma tzw. “anatomiczną tabakierę”. Jest to miejsce (dołek), które powstaje po rozszerzeniu palców – wskazującego i kciuka.
Oto, jak z niej korzystać:
- Sypiemy w “anatomiczną tabakierę” kupkę tabaki
- Zbliżamy dłoń do nosa
- Zażywamy tabakę
Innym sposobem, praktykowanym głównie przy zażywaniu tabak z puszki są tzw. “szczypty”. Zażywanie według tej metody polega na wciągnięciu szczypty tabaki, którą wcześniej chwyciliśmy w palce i zbliżyliśmy do nosa.
Skutki zażywania tabaki
- Kichanie
- Orzeźwienie
- Poszerzenie śluzówki – chwilowe (od 5 do 30 minut) lekarstwo na katar.
- Podwyższone ciśnienie
Objawy zażycia zbyt dużej ilości
- Łzawienie (zaraz po zażyciu tabaki).
- Zwężenie śluzówki nosa – efekt podobny do kataru – niemożność oddychania przez nos.
- Nudności
- Zawroty głowy (szczególnie przy tabace zawierającej duże ilości tytoniu)
Szkodliwość
Badania nie potwierdziły występowania raka, natomiast częstsze zażywanie prowadzi do wysuszania śluzówki oraz przewlekłego kataru, jednakże zaprzestanie zażywania tabaki u części osób powoduje wzmocnienie śluzówki.
Firmy produkujące tabakę
- Pöschl Tabak – niemiecka marka odznaczająca się dużą różnorodnością produktów. Produkty Pöschla charakteryzują się średnim/grubym zmieleniem, średnią/dużą wilgotnością i ciemną barwą
- Wilsons of Sharrow – angielska marka oferująca drobno zmielone, zazwyczaj jasne i stosunkowo suche tabaki. W Polsce dostępna jest niewielka część aromatów, na zachodzie natomiast można wybierać spośród ponad trzydziestu rodzajów. WoSy (popularny skrót Wilsons of Sharrow) pakowane są w okrągłe metalowe tabakiery (puszki) w objętościach 5 i 10 gramów.
- Samuel Gawith – marka angielska, produkty porównywalne do WoSów. Wybór aromatów dość duży, choć za Odrą jest ich więcej. Również pakowane w okrągłe metalowe tabakiery. W Polsce w objętościach 10 i 20 gramów.
- Mc Chrystal’s Snuff – angielski rodowód, bardzo drobne zmielenie, bardzo mała wilgotność. W Polsce tylko 5 aromatów. Pakowane w plastikowe tabakiery, za granicą dostępne również w metalowych puszkach o różnych objętościach (od 3,5 g do 21 g).
- J & H Wilson – w Polsce nazwa znana głównie z powodu tabaki Medicated no 99, która zresztą jest jedynym produktem tej marki na naszym rynku, bardzo jasna barwa, drobne zmielenie, bardzo mała wilgotność – to cechy charakterystyczne “Wilsonów”.
- J. W. von Eicken – firma produkująca dwie marki tabak: Lotzbecki i Chapmany. Wszystkie pięć ,,smaków,, Chapmanów (Virginia, Strong, Vanilla, Menthol, Cherry) są dostępne w Polsce, Lotzbecki znajdziemy natomiast tylko za zachodnią granicą i w Rosji. Wszystkie tabaki J. W. von Eicken charakteryzują się małym zmieleniem, wyraźnym tytoniowym posmakiem i niską ceną (Chapmany w Polsce ok. 3 zł, Lotzbecki w Niemczech ok. 1,40 €).
- Fribourg & Treyer - tabaki tej firmy mają dużą wilgotność i średnio-grube zmielenie. Charakteryzują się całymi bukietami zapachowymi, a nie tak jak w przypadku innych pojedynczymi smakami. W Polsce dostępne są Macouba, Old Paris, Princes, Princes Special, Santo Domingo.
Inne znane marki to m.in.: Gawith Hoggarth, Swedish Match, Bernard, Arnold Andre, Hedges, Alfred Sternecker. Ich produkty nie są sprzedawane na polskim rynku. Mimo to można je często spotkać na aukcjach internetowych.
Wyroby tabakopodobne
W ostatnich latach na rynku pojawiły się tzw. wyroby tabakopodobne. Nazywane są często także “odświeżającymi proszkami do nosa”. Są to produkty na bazie cukru gronowego, pozbawione tytoniu i nikotyny, przeznaczone do zażywania w sposób identyczny jak tabaka. Wytwarzane są przez najpopularniejszych producentów tabaki, takich jak: Pöschl Tabak, Bernard Tabak, J. W. von Eicken czy Wilsons of Sharrow. Najczęściej spotykane gatunki tych wyrobów to: Himalaya (cytrynowa lub truskawkowa, z dodatkiem witaminy C, marki Pöschl), Ozona Snuffy Weiss (Pöschl), Edelweiß (Bernard), Lotzbeck Schneefernerprise (von Eicken). Żaden z nich nie jest dostępny w naszym kraju.
Linki zewnętrzne
- Tabaka i o tabace
- Tabaka w “Panu Tadeuszu”
- Serwis miłośników tabaki
- Gawith - strona na temat tabaki